Van meeleven naar aanwezig zijn: mijn reis met Solidaritywalk
Bijgewerkt op: 2 dagen geleden
Leonie Hurink
Sinds 7 oktober 2023 gaat er voor mij geen dag voorbij zonder dat ik met Israël bezig ben. Ik volg het nieuws, lees de verhalen en probeer te begrijpen wat er gebeurt. Daarbij zie ik steeds vaker hoe berichtgeving een vertekend beeld kan geven: wat wordt uitgelicht, wat blijft onbenoemd en hoeveel verschil het maakt wanneer mensen zelf aan het woord komen.
Daarom vond ik het zo waardevol om met Solidarity Walk naar Israël te kunnen gaan en ben ik Solidarity Walk ontzettend dankbaar voor hun initiatief: met eigen ogen kon ik zien wat ik al jaren op afstand volg, ik kon vragen stellen en luisteren naar de mensen die er wonen.
Ons programma bracht ons naar uiteenlopende plekken. We wandelden door Jeruzalem, bezochten het oude Shiloh, het Nova-festival terrein, getroffen dorpen en spraken met een veelvoud aan mensen, waaronder een politiek analist, ooggetuigen en overlevenden van 7 oktober.
We hoorden over geschiedenis, veiligheid en de strijd om informatie. Maar achter al die onderwerpen stonden steeds mensen, met hun eigen ervaringen, overtuigingen en verliezen. Ook onze gids liet ons kennismaken met haar dochters. Dat ze haar gezin zo open bij ons betrok, maakte de reis extra persoonlijk.
Een gesprek dat me erg aan het denken heeft gezet, was met bekend journalist en politiek analist Haviv Rettig Gur. Hij beschreef hoe we in het Westen vaak naar Israël kijken vanuit onze eigen geschiedenis van kolonialisme, racisme en schuld. Daardoor projecteren we ons eigen verhaal op Israël, zonder eerst te begrijpen hoe Israëli’s hun geschiedenis ervaren. Voor veel Joodse Israëli’s gaat die over vervolging, gesloten grenzen en de overtuiging dat zij voor hun veiligheid nooit meer volledig afhankelijk mogen zijn van anderen.
Vanuit die achtergrond krijgen bedreigingen, zeker na 7 oktober, een ander gewicht. Wie Israël wil begrijpen, moet bereid zijn te beginnen bij de ervaringen van de mensen daar. Dat sluit kritiek niet uit. Het vraagt wel dat je luistert voordat je je oordeel klaar hebt.
Ook de selectieve verontwaardiging houdt me bezig. Waarom roept juist Israël zoveel woede op, terwijl slachtoffers van andere oorlogen en regimes veel minder mensen op de been brengen? De uitdrukking ‘No Jews, no news’ verwoordt voor mij die pijnlijke dubbele maatstaf. Natuurlijk verdient het leed van Palestijnse burgers aandacht. Maar wie mensenrechten als uitgangspunt neemt, moet dezelfde betrokkenheid kunnen opbrengen wanneer de slachtoffers Joods zijn.
Aan de noordgrens ontmoetten we luitenant-kolonel buiten dienst Sarit Zehavi van het Alma Research and Education Center. Zij vertelde over de dreiging van Hezbollah. Terwijl je daar staat en naar Libanon kijkt, begrijp je ineens hoe dichtbij alles ligt.
In Metulla lunchten we vlak bij de grens. De harde dreunen van militaire acties klonken duidelijk door. Wij zouden na de lunch weer vertrekken. Voor de mensen die hier wonen, is dit hun thuis. Wat doet het met je als je steeds moet inschatten of een geluid gevaar betekent? Ik vroeg met af hoe het zou zijn om hier te wonen.
Ook ons bezoek aan Shiloh gaf de reis verdieping. Volgens de Bijbel stond hier de tabernakel, voordat Jeruzalem het geestelijke centrum werd. Het is de plaats waar Hanna bad om een kind en waar Samuel opgroeide.
Tussen de archeologische resten kregen die vertrouwde verhalen een landschap. Het was waardevol om naast de gebeurtenissen van vandaag ook stil te staan bij de diepe verbondenheid van het Joodse volk met dit land.
Het Nova Festival-terrein
Op het Nova-terrein vond ik het onwerkelijk om rond te lopen. Je kijkt naar de bomen, de open ruimte en de foto’s van al die mooie jonge mensen. Ik probeerde me voor te stellen hoe ze hier hadden gedanst en gelachen en hoe ze enkele uren later moesten rennen voor hun leven. Hier spraken we met overlevende Atir Vinnikov en met Younes Alkarnawi, de Israëlische bedoeïen die hem en zeven andere jongeren onderdak gaf.
Toen gewapende mannen naar Joden kwamen zoeken, hield Younes hen verborgen. Hij zette zijn eigen leven op het spel. Younes vertelde dat een gast in de bedoeïenencultuur onder jouw verantwoordelijkheid valt.
Zelf had hij kort daarvoor zijn zoon aan kanker verloren. Toen hij de doodsbange jongeren zag, dacht hij aan hem. Hij moest hen helpen. Ook bracht hij 24 Thaise landarbeiders in veiligheid.
Tussen de portretten van vermoorde festivalgangers stonden we tegenover twee mensen die hier samen konden zijn doordat de één had geweigerd de ander aan zijn lot over te laten: een moslim die Joodse jongeren beschermde. Dat verhaal verdient het om verteld te blijven worden.
Nir Oz en de familie Bibas
In Nir Oz spraken we met Rita Lifshitz. Zij vertelde over de mensen die hier woonden, hun inzet voor vreedzaam samenleven en de verschrikkingen die de kibboets troffen. Ondanks alles sprak zij over haar verlangen naar een toekomst waarin haar kleinkinderen naar Gaza kunnen fietsen en kinderen uit Gaza hierheen. Daarna liepen we door de kibboets en gingen we de huizen binnen.
Familiefoto’s, speelgoed, bedden, kogelgaten en zwartgeblakerde muren. Ik stond in het huis van Bracha Levinson, op de plek waar zij werd vermoord. Niet te bevatten. We stonden ook bij het huis van de familie Bibas. Zo dicht bij Gaza hadden Yarden en Shiri hun leven met hun roodharige zoontjes Ariel en Kfir opgebouwd. Ik zag Ariel haast voor me, ronddartelend in zijn Batmanpakje. Vanuit dit huis werden ze alle vier ontvoerd. Yarden keerde terug; Shiri, Ariel en Kfir werden in gevangenschap vermoord. Bij hun huis voelde het verdriet ineens nog dichterbij.
Ook het autokerkhof bij Tkuma bleef bij me. Rijen uitgebrande en doorzeefde auto’s waarin mensen hadden geprobeerd te vluchten. De omvang van wat hier gebeurde dringt op een andere manier tot je door wanneer je ertussen staat. Ook het besef dat deze auto’s dusdanig zijn onderzocht om elk restje menselijk weefsel terug te vinden, is niet te bevatten. Het laat zien hoe waardevol het Jodendom het menselijk lichaam eert.
Ook een bijzondere ontmoeting was die met Yahya Mahamid, een Arabische Israëlische moslim uit Umm al-Fahm. Hij vertelde hoe ontmoetingen met Joodse Israëli’s het beeld waarmee hij was opgegroeid veranderden. Hij leerde Hebreeuws, sloot vriendschappen en koos er vrijwillig voor in de IDF te dienen.
Later werd hij woordvoerder voor de Arabische wereld. Het beeld dat me bijbleef: een Arabische moslim in Israëlisch uniform die zijn eed aflegde op de Koran bij de Westelijke Muur. Zijn keuze bracht bedreigingen met zich mee. Toch blijft hij spreken.
Ook de Turkse Türku Avcı vertelde over de gevolgen van haar besluit om haar Joodse vrienden publiekelijk te steunen. Zij moest uit Turkije vluchten en vond in Israël een veilig thuis. Voor deze mensen heeft zich uitspreken een hoge prijs. Dat zette mij aan het denken wat wij zelf bereid zijn te doen.
Tijdens een lezing over de Holocaust kwam de vraag terug: wanneer besluit je dat je niet langer kunt blijven zwijgen? De woorden van Elie Wiesel over partij kiezen, kregen extra gewicht.
“Neutraliteit helpt de onderdrukker, nooit het slachtoffer. Stilzwijgen moedigt de kwelgeest aan, nooit de gekwelde”.
Antisemitisme groeit waar het ruimte krijgt.
We gingen niet alleen naar Israël om te leren. We kwamen ook om naast mensen te staan. Verschillende mensen vertelden dat het voelt alsof de hele wereld hen haat. Het raakte me hoe ontroerd zij waren dat wij waren gekomen. Onze aanwezigheid bleek op zichzelf al een bemoediging.
Dat is ook wat Solidarity Walk doet met de wandelingen in Nederlandse steden: zichtbaar maken dat er mensen zijn die naast de Joodse gemeenschap staan. Ik was geen ooggetuige van 7 oktober. Wel heb ik de gevolgen gezien en de verhalen gehoord. Daarmee draag ik de verantwoordelijkheid om zorgvuldig door te vertellen wat zij met ons deelden. Deze reis heeft mijn betrokkenheid extra verdiept. We mogen niet stil blijven. Door antisemitisme tegen te spreken, verdraaiingen niet te laten passeren en zichtbaar naast hen te staan, ook wanneer dat ongemakkelijk wordt, laten we zien: ik zie wat jullie meemaken, ik luister en ik sta naast jullie.
